Thái Nguyên – Tinh hoa trà Việt, kết nối thế giới
VI | EN

Tin Tức & Thông Báo

Cập nhật mới nhất

Chữ tình trong văn hoá trà Việt
27/10/2026
Chữ tình trong văn hoá trà Việt
Có thể nói, văn hóa trà Việt bắt nguồn từ dòng chảy văn hóa dân gian Việt Nam. Nguồn chảy vô tận đó đã hình thành, phát triển và tồn tại cho đến ngày nay dễ đến hàng ngàn năm...  Cho nên văn hóa trà Việt đậm chất dân gian. Nó được sinh ra từ dân gian, từ tín ngưỡng, từ cuộc sống tinh thần và tình cảm chân tình của người Việt. Văn hóa trà Việt độc đáo, khác lạ so với nhiều văn hóa trà và đạo trà của các dân tộc khác, các nước khác. Ở đây tác giả chỉ xin nói trong bài viết này là chữ Tình. Chữ Tình nặng hay nhẹ, thiêng liêng hay cao quý đến đâu; có lẽ điều này tùy từng người nhìn nhận mà thôi. Thực tế cuộc sống, giữa con người với con người nếu thiếu chữ Tình thì khó sống với nhau lắm. Nếu chúng ta thiếu sự cảm thông, sự chia sẻ, sự bao dung và tin cậy lẫn nhau bắt nguồn từ chữ Tình thì cuộc sống khó có thể thanh thản và yên vui được. Kể cả giữa cá nhân với nhau, giữa cá nhân với xã hội và với cả loài người cũng thế. Quê tôi. Ảnh: Khánh Vân Xin được nói đến văn hóa trà của người Trung Quốc. Sự xuất hiện của tục uống trà và trà đạo của người Trung Quốc có từ rất xa xưa. Sách cổ ghi chép một chuyện vui: Vua Thần Nông nếm 100 loài thảo mộc trong 01 ngày, bị ngộ độc 72 lần và phải dùng trà để giải độc. Vào thời xưa, trà được xem như tiên dược, thần dược quý giá vô cùng. Vào thời này người ta đã trồng được các loại chè cao cấp tên là “Kỳ Thương”. Sách “Phong Thi Vân Ký” có chép “Trà đạo được phổ biến rộng rãi các bậc vương công, các quan trong triều không ai không uống trà”. Thời Bắc Tống “Phủ Khai Phong, Hà Nam, Bắc Sơn Tự có trà phường, trong trà phường có tiên đồng, tiên kiều, mỹ nữ, ban đêm thường đi uống trà ở đó”. Danh sĩ Triệu Cát đời Tống thừa nhận “Trà có hương thơm, có thể làm cho người an tĩnh, nhàn nhã thú vị vô cùng” . Ông Lục Vũ sống thời nhà Đường là ông tổ của trà đạo Trung Quốc. Ông viết cuốn “Trà Kinh” để dạy cách uống trà, từ cách thức thao tác và hoàn cảnh uống trà được nghiên cứu rất kỹ. Quy trình, nghi thức được chia ra gồm: “Trà yến cung đình”, – “Trà yến tự viện”, – “Trà yến văn nhân”. Thế kỷ thứ 8, một nhà sư người Nhật Bản đem một ít hạt giống chè từ Trung Quốc về trồng ở Duệ Sơn. Mãi đến thời “Đại phong Tú Cát” (Thế kỷ 16) người Nhật mới giương cao ngọn cờ trà đạo và đã đúc kết thành 04 quy định và 07 phép tắc trong tiệc trà. Bốn quy định đó là: “Hòa –  Kính - Thanh – Tịch”. Nghĩa là Hòa là hòa hợp. Kính là Tôn kính. Thanh là Thuận khiết u tĩnh. Tịch là làm cho tinh thần ý tứ trầm lắng, an tĩnh, gạt bỏ mọi dục vọng. Còn 7 phép tắc thì có phần cụ thể hơn, buộc người khách đến uống trà phải tuân thủ. Lịch sử trà cho thấy, trà đạo Nhật bắt nguồn từ thiền trà đời nhà Tống (Trung Quốc). Trà đạo Nhật được sinh ra, hình thành và phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu cuộc sống của các tu sĩ phái thiền tông. Đáp ứng các vương tôn quý tộc các tăng nhân và tầng lớp võ sĩ đạo “Samurai”… Vào vụ. Ảnh: Ngọc Hải Thực ra, trà đạo Trung Quốc và trà đạo Nhật Bản đều có chung một nguồn gốc. Nhưng mỗi nước đi con đường, nhanh chậm khác nhau nên bản sắc văn hóa trà của họ cũng khác nhau. Trên con đường phát triển đến ngày nay, họ dựa vào lực lượng chính là tầng lớp trên, tầng lớp tăng lữ, tầng lớp những con người đặc biệt. Tầng lớp những người có quyền thế, những người có tiền và ưa thích ham chơi. Còn những người bình thường, những người nghèo khổ thì sao? Những người nông dân trồng chè, những nông phu ở các đồn điền chè, những con người trực tiếp trồng, chăm sóc, thu hái, chế biến và buôn bán chè; những nghệ nhân chè, những thương nhân lớn nhỏ họ đều có vai trò cô cùng quan trọng đã góp phần thúc đẩy sự phát triển đặc biệt của trà đạo hai nước bạn. Xin trở lại với văn hóa trà Việt. Sách chính sử “Đại Việt sử ký toàn thư” do các sử gia nổi tiếng nước ta biên soạn (bắt đầu từ Nhà sử học Lê Văn Hưu đời Trần; đến Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, Phạm Công Trứ, Lê Hy thời Lê biên soạn). Do Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 2004 (do giáo sư, viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn, giáo sư Phan Huy Lê, dịch giả Ngô Đức Thọ, giáo sư Hà Văn Tấn cùng thực hiện). Quyển ba kỷ nhà Lý, thời Lý Nhân Tông (1072 -– 1127). Trong Đại Việt sử ký toàn thư có ghi: “Kỷ Hợi, tháng 5, mở hội khánh thành chùa Tịnh Lự. Rồng hiện ở hàng bán nước chè ở Kinh sư”. Rồng hiện là điều thiêng liêng, là điềm lành, là điều may mắn lớn. có lẽ đây là lần đầu tiên rồng hiển linh ở hàng bán nước chè bình dân! phải chăng vào thời đó nước chè đã trở thành thức uống cao quý? hay những búp chè, lá chè đã tích tụ linh khí của đất trời trở thành báu vật huyền diệu và cao cả. Tục uống nước chè của nười Việt cách đây hàng ngàn năm đã hấp dẫn huyền bí và linh thiêng đến mức rồng hiện về ở hàng bán nước chè bình dân. Theo ý kiến của tác giả, văn hóa trà Việt có những điều cốt lõi, có những điều là bản chất. Nó như xương sống, như trục chính đỡ lấy toàn bộ nền văn hóa trà Việt. Nó được thể hiện ở một số chữ nghĩa, mỗi chữ đều có vị trí đặc biệt và tầm quan trọng khó có thể thay thế được. Ở đây tác giả chỉ xin nói đến một chữ Tình. Dân gian gọi là cái Tình. Đây là điều vô cùng quan trọng nó là một trụ đỡ cơ bản của văn hóa trà Việt. Văn hóa trà Việt do những người dân bình thường, những nhà trí thức yêu văn hóa Việt sáng tạo. Nó được sinh ra để phục vụ mọi tầng lớp người dân. Nó đã hóa thành ca dao, tục ngữ, dân ca, đồng dao, hò vè, câu đố và câu đối của người Việt. Rất ít nước nào có một nền văn hóa đạt đến độ dân gian cao như thế. Đây là cách ứng xử phong phú, đa dạng của những người yêu văn hóa trà Việt. Gần đây, có một tác giả tên là Khắc Thành vì yêu trà Việt đã dày công sưu tập, biên dịch và xuất bản gần 300 bài dân gian khác nhau. Tiêu biểu có đến 140 câu ca dao, 60 câu tục ngữ, gần 100 câu dân ca, đồng dao, hò vè câu đố và câu đối về văn hóa trà Việt. Như “Ai lên chợ Thái buôn chè / để anh buôn ấm ngồi kề một bên/ – chè ngon nấu với ấm bền/ – chè ngon được nước, ấm bền được lâu”. “Ai về Hà Tĩnh thì về - mặc lụa chợ Hạ uống chè Hương Sơn”. “Sống mà được bát nước chè/ – chết đi chẳng có tò te thì đừng”. “Đôi ta như đọi nước chè/ – yêu nhau thì lấy chớ nghe ai gièm”. “Trà kia không béo mà thèm/ – Người kia không mến mà đem làm phiền”. Hay câu tục ngữ : “Nước chè xanh vừa lành vừa mát”. “Uống chè phải có bạn hiền”. “Bát chè đặc uống say - lời nói hay nghe sướng”. Một số câu dân ca “Khách đến chơi nhà – đốt than, quạt nước pha trà mời người xơi” (Dân qua quan họ Bắc Ninh). “Một chén chè thơm đây mời đằng ấy/ – Uống chén trả rồi đấy hát đây nghe” (ví người Dao Phú Thọ) “Ấm thủy tinh đựng nước chè xanh/ – Rót chén bạch định mời anh xơi trà” (Hát thường vải Nghệ An). “Lắng nghe chim hót véo von/ – Có tiên cô Tám hái chè non trên ngàn/ – Lá chè làm thuốc làm thang/ Búp chè trị bệnh trần gian cứu người” (cô Tám đồi chè, hát văn đạo mẫu)… Để làm phong phú thêm, các bậc danh nhân, trí thức đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển của văn hóa trà Việt. Tiêu biểu là cụ Nguyễn Trãi, trong “Ức Trai thi tập” và “Quốc âm thi tập” có rất nhiều câu thơ về trà. Cụ Nguyễn Trãi coi thơ, trăng và trà là ba thứ quan trọng trong cuộc sống của cụ. Cụ Cao Bá Quát, uống trà như một đạo sĩ, ung dung tự tại: “…rửa tay sạch ngồi khề khà uống rất là khoái!”. Nhà bác học Lê Quý Đôn trong sách “Vân Đoài loại ngữ”, cụ Phạm Đình Hổ trong sách “Vũ Trung tùy bút” cũng nói nhiều về trà. Những danh nhân văn hóa như Hồ Xuân Hương, cụ Phan Bội Châu, các nhà văn nhà thơ như Nguyễn Bính, Thạch Lam, Phạm Tiến Duật, Trần Đăng Khoa… đều viết về văn hóa trà. Có lẽ nhiều người còn phân vân, đắn đo liệu có một nền văn hóa trà Việt hay không. Xin các vị ngẫm lại mà xem, cách đây hàng ngàn năm rồng thiêng đã hiển linh ở hàng bán nước chè ở kinh sư. Làm chè, uống chè đã đi vào ca dao, tục ngữ, đi vào thơ ca nhạc họa đã làm say đắm biết bao tao nhân mặc khách. Còn văn hóa trà Thái Nguyên, nằm trong dòng chảy của văn hóa trà Việt. Vừa độc đáo vừa hấp dẫn, bởi nơi đây sản sinh ra chè móc câu, chè tôm, chè nõn, chè đinh ngon nức tiếng “Thái Nguyên đệ nhất danh trà”. Vào một dịp khác, tác giả xin được bàn luận những trụ đỡ quan trọng khác của văn hóa trà Việt. Bài viết này chỉ dành cho chữ Tình hay cái Tình mà thôi. Cái Tình không phân biệt sang hèn, cái Tình giữa những người lương thiện với nhau. Cái lý cái tình của văn hoá trà Việt là thế mãi mãi trường tồn cùng dân tộc.
Ban tổ chức Xem tiếp
Những bí quyết ướp trà sen, chuyện bây giờ mới kể
27/10/2026
Những bí quyết ướp trà sen, chuyện bây giờ mới kể
Trà ướp hoa sen Tây Hồ từ vài trăm năm trước đã được người đời tôn vinh là "vua" của các loại trà. Bởi đây là phẩm trà quý nhất, đắt tiền nhất, xưa kia chỉ dành cho các bậc đế vương và tầng lớp phong lưu quyền quý. Cũng bởi nghệ thuật ướp trà sen quá công phu, quá cầu kỳ mà mỗi chặng, mỗi nhịp đều đòi hỏi sự tinh tế, tỷ mẩn, phải đạt đến cái chân nghệ thuật thì cái đích cuối cùng, một chén trà sen ngon mới thật viên mãn.   Có một sự gặp gỡ dẫu muộn màng nhưng lại hóa thiên duyên trong cõi ẩm thực Việt. Ấy là khi búp trà Tân Cương trót bén duyên cùng đóa sen hồng Hồ Tây trăm cánh. Người ta vẫn thường ngợi ca trà sen Tây Hồ là thức quà quý mác nhãn kinh kỳ, nhưng mấy ai biết được rằng, cốt cách làm nên chén trà thượng hạng ấy lại là sự hòa quyện tuyệt mỹ giữa cái vị chát dịu, ngọt ngào của vùng đồi chè Thái Nguyên và hương thơm dịu dàng, thanh khiết của những đầm sen Tây Hồ linh thiêng ngàn năm văn hiến. Tôi sinh ra trong một gia đình truyền thống ở Hà Nội làm về trà. Tôi là đời thứ 6. Nghệ thuật ướp trà sen đã được gia đình tôi lưu truyền qua nhiều thế hệ. Và thật đáng mừng khi những tinh hoa của nghề vẫn được bảo tồn và hơn thế, nâng cao. Từ xưa đến nay, trà sen ở Việt Nam được chia ra làm 2 dòng trà chính: Trà sen Mạn và Trà sen Thái. Trà sen Mạn là ướp hoa sen trên nền trà mạn của Hà Giang. Chữ Mạn, hiểu một cách nôm na là mạn ngược. Đó là trà Shan tuyết cổ thụ mọc hoang dại trên những đỉnh núi cao của Hà Giang. Trà sen Thái là ướp hoa sen trên nền trà xanh của Thái Nguyên mà nổi tiếng nhất, là trà Tân Cương. Nếu so sánh hai dòng trà này thì trà sen Mạn công phu hơn trà sen Thái. Công phu hơn ở giai đoạn đầu tiên: chọn trà để ướp. Muốn có được phẩm trà sen Mạn ngon, tôi phải chọn lựa những búp trà non thượng hạng hái từ những cây trà cổ thụ vài trăm năm tuổi mọc tự nhiên trên những dãy núi có độ cao từ 1300m - – 1900m so với mực nước biển ở Hà Giang, quanh năm sương phủ. Để chống chọi với khí hậu khắc nghiệt, những búp chè phải gồng sức vươn lên đón nhận từng giọt nắng, từng tia sáng của mặt trời. Chính cuộc chống trả quyết liệt cho sự sinh tồn ấy đã tạo cho trà Shan tuyết một hương vị đặc biệt, trở thành đặc sản mà những người sành trà luôn săn tìm, yêu thích. Những cánh trà già sẽ bị loại bỏ. Tất cả những búp trà đạt tiêu chuẩn sẽ được đổ vào chõ, đồ chín như đồ xôi. Mục đích để loại bỏ chất chát của trà. Bởi theo quan niệm của các cụ ngày xưa, thưởng trà sen là thưởng thức hương sen là chính chứ không phải vị trà. Sau khi đồ lên như vậy, trà rất là ướt. Tôi đổ trà vào chảo gang, sao trà cho khô như lúc ban đầu. Rồi đựng vào chum, bên trên ủ một lớp lá chuối khô và đậy kín lại. Chờ từ 4 -– 5 năm cho thời gian phong hóa các búp trà tơi xốp như giấy bản. Trà càng tơi xốp bao nhiêu, khi ướp với hoa sen, càng thấm được nhiều hương bấy nhiêu. Vì thế, nếu ai đã từng thưởng thức trà sen Mạn, sẽ thấy uống tàn ấm trà rồi, vị trà đã nhạt lắm rồi mà hương vẫn còn thơm. Nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng lẩy gạo sen để ướp trà. Nhưng về sau, gu thưởng thức trà sen của người Việt Nam dần thay đổi. Khách ẩm thủy muốn vừa thưởng thức hương sen, vừa thưởng thức vị trà cho nên những người làm trà chúng tôi chuyển sang ướp trên nền trà xanh Thái Nguyên mà Tân Cương là phẩm trà tuyệt vời nhất. Những búp trà nõn tôm được hái từ vùng Tân Cương, qua bàn tay sao vò công phu, cánh trà xoăn tít lại như móc câu, mang sẵn vị "tiền chát hậu ngọt" cùng hương cốm non nguyên bản. Khi ướp với sen hồng bách diệp Hồ Tây, nước trà rót ra chén tống có màu xanh pha chút hanh vàng như ai đó vừa thả một giọt mật ong vào. Nhấp một ngụm, cái vị chát dịu đặc trưng của trà Tân Cương khẽ chạm vào đầu lưỡi, rồi ngay lập tức, hương sen Tây Hồ ùa tới, ngọt ngào, thơm ngát, lấp đầy mọi giác quan. Hương hoa không lấn át vị trà, mà nương tựa vào nhau, nâng đỡ nhau, để lại hậu vị ngọt sâu nơi cuống họng – một cái ngọt thanh tao, lưu luyến mãi không tan. Mối duyên giữa trà Tân Cương và sen Hồ Tây, vì thế, cứ lặng lẽ đi qua năm tháng, trở thành một nốt trầm định vị nét tinh tế, thanh lịch, kiêu sa của nghệ thuật ẩm thủy Việt. Ở nước ta, không biết cây sen có tự bao giờ, chỉ biết đâu đâu cũng thấy bạt ngàn hoa sen. Từ miền núi, trung du đến đồng bằng, nhiều nhất là ở Đồng Tháp Mười, Huế, vùng đồng trũng Hà Nam, Hưng Yên, Hải Phòng… Song tuyệt nhất vẫn là sen Hồ Tây, đặc biệt là vùng Đồng Trị, Thủy Sứ thuộc làng Tây Hồ (Quảng Bá, Hà Nội). Khi ướp trà sen, gia đình tôi chỉ dùng sen Hồ Tây. Bởi vì bùn của Hồ Tây rất màu mỡ nên bông hoa rất to, to gấp đôi sen ở vùng khác. Tôi đã từng làm một cuộc nghiên cứu: lẩy gạo sen (những hạt gạo trắng tinh trên những nhụy vàng thanh mảnh. Gọi là gạo sen vì trông hình dáng giống như hạt gạo. Đây là túi đựng hương của hoa sen. Hoa sen thơm hay không là ở hạt gạo sen này) của 100 bông sen mọc ở Hồ Tây và 100 bông sen ở vùng Phủ Lý (Ninh Bình). Kết quả rất bất ngờ: 100 bông sen ở Hồ Tây cho khoảng 120g gạo sen trong khi 100 bông sen ở vùng Phủ Lý chỉ cho khoảng 60g gạo sen. Một lý do khác khiến gia đình tôi chuộng sen Hồ Tây cũng bởi đây là chốn địa linh, vùng đất linh thiêng. Cổ nhân cho rằng “địa linh sinh nhân kiệt”. Những vùng đất linh thiêng sẽ sản sinh ra những người tài năng, nổi tiếng. Sở dĩ Hồ Tây là chốn địa linh bởi nó hấp thu được nhiều nguyên khí của trời đất. Và phải chăng, hoa sen Hồ Tây mọc ở vùng đất linh thiêng đó, hấp thu được nhiều nguyên khí đó mà thơm hơn hẳn sen ở vùng khác. Có một thực tế là nhiều người, vì quá yêu sen Hồ Tây đã bứng giống sen ở đó về trồng ở tại địa phương mình. Hoa sen mọc lên cũng to, cũng thơm nhưng không thể thơm nồng, thơm ngát như sen mọc ở Hồ Tây được. “Đấy vàng đây cũng đồng đen. Đấy hoa thiên lý đây sen Tây Hồ”. Câu thơ thể hiện rất rõ niềm tự hào của người Hà Nội về sen Hồ Tây. Hoa sen thường nở khi mặt trời mọc. Vì vậy, từ 4 - 5h sáng, khi cả cánh đồng sen còn chìm trong sương, gia đình tôi đã yêu cầu những người nông phu chèo thuyền ra Hồ Tây để hái sen. Bởi nếu hái muộn, hoa sen nở, hương sen sẽ bay đi ít nhiều. Mỗi ngày, gia đình tôi chở khoảng 2.000 - 3.000 bông sen về Hiên trà. Việc đầu tiên phải làm là lẩy toàn bộ gạo sen ra khỏi bông sen. Bàn tay trái ôm chặt đài hoa, bàn  tay phải khéo léo đẩy nhẹ những ngón tay cho những hạt gạo (túi hương) rơi vào lòng chiếc lá sen lớn. Sau đó, dùng lạt buộc túm lại để nuôi hương. Việc lẩy gạo sen trông rất đơn giản, tưởng như một đứa trẻ lên 7 cũng có thể làm được. Nhưng đó lại là cả một nghệ thuật, rất khó. Thứ nhất, vì bông sen cả một đêm chìm trong sương nên rất ướt. Không dễ để lẩy những hạt gạo ra khỏi nhụy vàng. Mà phải lẩy thật nhanh, càng nhanh, càng tốt. Nhiều người, xem tôi lẩy gạo sen, các ngón tay thoăn thoắt như múa trên phím đàn, đã phải thốt lên: “Anh Sướng lẩy gạo sen mà cứ như nghệ sĩ piano chơi đàn vậy. Thật đẹp, thật nghệ thuật”. Lẩy mỗi bông sen, tôi chỉ mất có 20 giây. Rất nhanh. Bởi thế, cả đống hoa sen hàng ngàn bông, chỉ một vài tiếng đồng hồ tôi đã lẩy gạo xong. Nếu làm chậm, công việc kéo dài đến trưa, chiều sẽ khiến hương sen bay đi mất. Thứ 2, nếu bàn tay thô vụng sẽ làm gạo sen bị dập nát, hương sen bị phôi phai. Ướp trà sen là một nghề, hơn thế là một nghệ thuật lắm công phu, đòi hỏi ở người ướp sự nhẫn nại, đôi tay tinh tế và diệu nghệ. Đặc biệt, tâm hồn phải sạch trong, nhân hậu. Bởi hương sen rất cao quý, tinh khiết. Một chút bụi nhơ cũng làm vẩn đục hương hoa. Đó cũng là lý do khi xưa, người phụ nữ hàng tháng “đến kỳ” không được lại gần khu vực ướp trà sen. Ngoài ra, người ướp còn phải để “tay mộc”, kể cả rửa xà phòng cũng không được vì ảnh hưởng đến hương trà. Khi ướp, tôi thường dùng một hộp gỗ, bên dưới trải một lớp giấy bản thấm ẩm. Rồi rắc một lớp trà mỏng, một lớp gạo sen, một lớp trà mỏng, một lớp gạo sen. Cứ thế cho đến hết trà, hết gạo thì thôi. Sau đó, đậy nắp hộp lại và ủ trong vòng 36 đến 48 tiếng đồng hồ. Sau khoảng 2 ngày ướp với gạo sen, trà thấm toàn bộ hương sen nhưng đồng thời cũng thấm luôn cả nước từ gạo sen nên trà rất ướt. Vì thế, tôi phải sàng toàn bộ gạo sen ra khỏi trà, đóng trà vào những túi giấy nhỏ rồi cho vào lò sấy khô. Sấy mất khoảng 1 ngày. Đây là khâu vô cùng khó. Vì một nguyên tắc là khi sấy, hơi nước sẽ bay đi kéo theo những phân tử hương. Vậy làm thế nào khi sấy trà sen, hơi nước bay đi mà hương sen còn lưu giữ lại trong trà. Đó là bí quyết của những nghệ nhân ướp trà sen Hà Nội. Sau khi trà được sấy khô, tôi lại ướp thêm lần sen thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư, thứ năm tùy thuộc vào sở thích của người uống trà đậm hay nhạt. Hương sen càng quyện vào cánh trà, càng ướp nhiều thì trà càng thơm. Trung bình, mỗi cân trà ướp cần từ 1000 - 1200 bông sen. Cho nên, không phải ngẫu nhiên, mỗi kg trà sen được đổi bằng 2 - 3 chỉ vàng mà người sành trà vẫn nao nức tìm mua bằng được. Cũng không phải ngẫu nhiên, Hà Nội hiện nay chỉ còn 5-6 nghệ nhân có thể ướp được vật phẩm quý giá này. Những năm gần đây, ở Hà Nội rộ lên phong trào uống trà sen ướp "xổi" (thả một dúm trà vào bông sen tươi rồi buộc túm lại. Sáng hôm sau, bỏ ra uống). Nhiều chủ đầm sen Tây Hồ đã ướp theo cách đó và bán với giá 50.000 đồng -60.000 đồng/một bông (trong khi giá bán một bông hoa sen khoảng 10.000 đồng). Nhiều người đã hết lời ca tụng thứ trà sen ướp “xổi” ấy. Cụ Nguyễn Tuân ngày xưa cũng đã ca tụng cách ướp ấy trong “Vang bóng một thời”. Riêng tôi, hơn 20 năm tâm huyết với nghề ướp trà sen, kế thừa những bí quyết gia truyền hàng trăm năm của cha mẹ, tổ tiên trao truyền lại, tôi thấy, cách ướp trà ấy thật khó có thể coi là nghệ thuật được. Càng không phải là thứ trà sen xưa kia chỉ dành cho các bậc vua chúa, thượng lưu quyền quý, thứ trà thượng phẩm mà người đời tôn vinh là “vua” của các loại trà. Bởi lẽ, cứ thả dúm trà vào bông hoa sen tươi rồi ủ một đêm, sáng hôm sau, bỏ ra uống thì một đứa trẻ 6-7 tuổi cũng có thể làm được. Đó là chưa kể, nhiều người còn bỏ bông sen vào ngăn tủ đá để bảo quản trà được lâu, tránh cho trà bị ủng. Uống trà ấy thường xuyên, sẽ không tốt cho sức khỏe. Phàm đã là nghệ thuật thì phải cầu kỳ, tinh tế, chỉ một số ít người làm được chứ không phải dành cho đại chúng, không phải ai cũng có thể làm được. Không phải ngẫu nhiên mà các trà sư nổi tiếng của Nhật Bản hay của Trung Quốc, mỗi khi đến thăm và giao lưu với tôi tại Hiên trà Trường Xuân, đều muốn được thưởng thức trà sen và tha thiết đề nghị tôi chia sẻ về nghệ thuật ướp trà sen. Hơn 20 năm qua, biết bao người từ khắp năm châu bốn biển đã được thưởng thức chén trà sen thơm nồng do chính bàn tay tôi tẩm ướp, trong đó, có nhiều nguyên thủ quốc gia, nhiều triệu phú, tỷ phú thế giới. Biết bao lời khen tấm tắc, nắc nỏm của khách ẩm thủy khiến kẻ ướp trà là tôi thấy vui, thấy hào. Có điều, ít ai biết được, để có một ấm trà sen thơm ngon như thế, cả ngàn bông sen Tây Hồ đã phải tàn một kiếp hoa để gửi toàn bộ hương thơm vào từng búp trà và kẻ ướp trà là tôi phải dậy từ sớm tinh mơ, ngắt từng cánh hoa, lẩy từng hạt nhụy những mong mang đến cho đời một chén trà ngon.   Những sớm ban mai, những buổi chiều tà, gặp người tri kỷ, thủ thỉ tâm tình bên ấm trà sen hương đượm, có chốn bồng lai tiên cảnh nào bằng. Cái tinh của trà sen, cái hương thơm ngọt ngào, trong trẻo của nó sẽ làm cho hồn người thư thái, có thể tẩy được bụi trần, rửa được lòng tục. Người kén trà, trà cũng kén người. Đó là sự gặp gỡ, hoà hợp của những tư chất, tâm hồn trong sạch, thanh tao. Và kỳ lạ thay khi mỗi búp trà, mỗi dòng hương là cả một tinh tuý của đất trời, của con người tụ lại.  “Nâng chén mừng anh thưởng vị trà Đừng quên tan tác mấy đời hoa Cạn từng hớp nhỏ cho sen đượm Vớt lại trần ai một chút ta”. (Qua áng hương trà - Vũ Hoàng Chương)
Ban tổ chức Xem tiếp
Đưa trà Thái Nguyên lan tỏa trong kỷ nguyên vươn mình
27/10/2026
Đưa trà Thái Nguyên lan tỏa trong kỷ nguyên vươn mình
Mang hành trang lịch sử cả thế kỷ đầy tự hào với danh xưng được cả cộng đồng tôn vinh lên hàng “Đệ nhất danh trà”, Thái Nguyên đang trĩu nặng trên vai một sứ mệnh cao cả: Trở thành Người tiên phong - Đại sứ văn hóa dẫn dắt trà Việt Nam vươn ra toàn cầu. Để có thể vững “tay chèo” tiến ra thị trường trà toàn cầu, chè Việt, chè Thái cần xây dựng cho mình một chiến lược phát triển đậm bản sắc dựa trên 2 trụ cột: Sức mạnh mềm văn hoá và công nghệ tiên tiến, thông minh bắt nhịp xu hướng phát triển xanh, hướng tới chức năng phụng sự sức khoẻ nhân loại. Để hoà nhập toàn cầu, chè Thái nhất thiết trang bị cho mình sức mạnh mềm từ văn hóa trà Việt. Trại Cài vào vụ. Ảnh: Ngọc Hải. 1. Việt Nam “cái nôi” phát tích trà của nhân loại - Căn cốt văn hóa trà Việt Đến giữa thế kỉ XX, giới khoa học quốc tế chưa có đầy đủ chứng cứ, công cụ để tiến hành các công trình khảo cứu khoa học nghiêm túc về nguồn gốc cây trà. Tuy nhiên ba thập niên cuối ở thế kỉ XX tình hình đã đổi khác. Sau ba công trình khoa học: “Thuyết tiến hoá trong lá chè”; “5000 năm văn minh Trà Việt” và “Khám phá nguồn gốc của trà” được công bố, cội nguồn chân thực của cây trà đã lộ diện. Phải chờ đến năm 1974, lần đầu tiên, Viện sĩ K.M. Djemukhatze Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô, mới công bố công trình chuyên khảo công phu tại Hội nghị “Thực vật học toàn cầu lần thứ 12” tổ chức tại Moscow, Liên Xô (1974). Bằng các phương tiện, thiết bị hiện đại nhất đương thời, Viện sĩ K.M. Djemukhatze đã trình làng chuỗi kết quả thực nghiệm về sự hình thành và tích lũy Casterin trên hàng loạt mẫu lá trà cổ thụ lấy từ: Tứ Xuyên, Vân Nam (Trung Quốc), từ Assam Ấn Độ và từ Suối Giàng, Phú Thọ, Việt Nam. Kết quả phân tích thật bất ngờ: “… cây chè cổ Việt Nam tổng hợp các Catechin đơn giản hơn nhiều cây trà Vân Nam; ở cây trà Vân Nam chất Catechin phức tạp hơn nhiều ở cây chè Việt Nam” và kết quả tương tự với mẫu chè từ Ấn Độ. Trên cơ sở khoa học đó, viện sĩ K.M. Djemukhatze đi đến kết luận thuyết phục rằng: “Cây trà vùng Vân Nam là loại hình tiến hóa sau cây trà Việt Nam”. Ông lập nên sơ đồ tiến hóa hóa sinh của cây trà thế giới cụ thể như sau: “Camellia (Chè hoang dã)>>> Thea Wetnamica (Chè Việt Nam) >>> Thea Fuinamica (Chè Vân Nam lá to) >>> Thea Sinensis  (Chè Trung Quốc lá nhỏ) >>> Thea Assamica (Chè Assam Ấn Độ)”. Sau hàng loạt những chứng cứ khoa học, biện chứng, công trình đưa đến một kết luận đảo lộn toàn bộ mọi giả thiết về nguồn gốc cây trà trước đó và minh định: “Việt Nam là cái nôi của cây trà thế giới”. Tiến xa hơn nữa, viện sĩ K.M. Djemukhatze đề xuất đổi tên khoa học mới cho cây trà là: Thea Wetnamica (Trà Việt Nam) thay cho tên khoa học Thea Sinensis (Trà Trung Hoa) đã tồn tại sai lệch, lầm lẫn, suốt hơn hai thế kỉ. Sau hơn 10 năm thu thâp chứng cứ, tài liệu, năm 2012, công trình khảo cứu “5000 năm Văn minh Trà Việt” của Nhà Trà học Trịnh Quang Dũng đã được công bố. Công trình khảo cứu nguồn gốc trà, văn hóa trà Việt dựa trên dữ liệu khoa học liên ngành: Khảo cổ học, dân tộc học, xã hội học, khoa học lịch sử và kho dữ liệu thu thập qua hàng chục cuộc điền dã khắp các rừng trà cổ thụ. Bằng tư duy logic, biện chứng, khảo cứu bổ sung nhiều chứng cứ quý hiếm từ nguồn tham khảo đồ sộ hơn 350 đầu sách (Việt Nam và quốc tế) khiến luận cứ: Việt Nam – “cái nôi” nơi phát tích của cây trà trên toàn cầu hiển hiện lên rõ nét hơn bao giờ hết, gây sửng sốt thế giới trà. Khảo cổ phát lộ quả trà cổ 13.200 năm (trong di chỉ người Việt cổ) ở hang Con Moong Thanh Hóa; Lá chè hoá thạch ở Phú Thọ; Bình lắng cặn trà ở di chỉ Bán Pha /5600 năm TCN; ấm trà cổ thời Xích Quỷ - trà cụ Đông Sơn cổ thời Văn Lang, Nam Việt... Rồi truyền thuyết về trà, cứ liệu lịch sử về “Thần Nông - thủy tổ trà, người đầu tiên nếm và tìm ra trà cho nhân loại”. Ngài là thủy tổ người Việt, dạy dân Việt lối uống chè tươi theo cách sơ khai nhất từ thuở văn hóa hái lượm của loài người. Hiện lối uống chè tươi chỉ còn tồn tại duy nhất ở Việt Nam. Những tập tục riêng có của người Việt đã xác minh việc trà song hành với đời sống Việt từ thuở hồng hoang. Tục cúng cây chè tổ, tục mang trà đi hỏi vợ, tục dùng trà chữa bệnh lại là những “lát cắt” giá trị khác, phong phú thêm chuỗi bằng chứng nhân học về cội nguồn cổ xưa của trà. Giá đồng “Cô Tám đồi chè”, lệ dâng trà thờ thần thánh, tổ tiên, trong tín ngưỡng đạo Mẫu của người Việt cho thấy trà được Việt tộc nâng lên hàng chân phẩm linh thiêng. Đặc biệt quần thể hơn 10 triệu cây trà cổ thụ hoang dã, hàng trăm, thậm chí ngàn năm tuổi trên lãnh thổ Việt Nam là những bằng chứng sống động về cội nguồn trà Việt. Mặt khác, kho tàng những bài “Trà ca cổ”, ca dao truyền khẩu về trà đã minh triết một cách không thể sinh động hơn cho biên niên sử 5000 năm văn minh trà Việt. Từ đây, Nhà Trà học, nhà nghiên cứu Trịnh Quang Dũng đã đi đến luận cứ: Việt Nam là vùng nguyên sinh,“Cái nôi”, nơi phát tích cây trà và phát tán ra toàn cầu. Sau 60 năm len lỏi khắp các vùng trà cổ thụ hoang dã ở: Việt Nam, Lào, Thái Lan, Vân Nam - Trung Quốc, Myanmar, Ấn Độ để tìm câu trả lời: Trà có nguồn gốc từ đâu? Giáo sư Satoru Matsushita  (Nhật Bản) cho ra mắt công trình “Khám phá nguồn gốc của Trà” (2025). Lần theo dấu vết Bách Việt cổ, giáo sư tìm ra manh mối về cây trà hoang dã xuyên suốt hàng ngàn năm phát triển... Ông phát hiện ra rất nhiều sự thật thú vị đã bị bóp méo theo dòng thời gian. Người Dao, hậu duệ Bách Việt còn truyền thừa tập tục suốt đời làm trà, uống trà của tổ tiên và còn bảo tồn, lưu giữ 2 phương pháp chế biến trà cổ xưa là: Lôi trà (trà nghiền nát) và Đoàn trà (trà bánh). Theo Giáo sư, các vùng trà cổ xưa đều khu trú trong cương thổ Bách Việt và có lịch sử lâu đời gắn liền với Việt Nam. Người Hoa Hạ gọi đó là vùng đất của “Man di”, từng rất xa lạ với Hoa tộc. Từ đó giáo sư đi tới nhận định: “việc sử dụng trà bắt đầu được lan rộng thông qua sự tiếp xúc giữa người Hán và các dân tộc miền núi (Bách Việt). Tập quán sử dụng trà đã được truyền sang người Hán, dần phát triển ở Trung Quốc như ngày nay”. Giáo sư Satoru Matsushita đề xướng "Thuyết Tam Địa của cây chè" gồm: Vùng nguyên sản - Vùng tự sinh và Vùng trồng trọt. Nghiên cứu kĩ càng về gen, đài hoa, hình thái đầu vòi nhụy cái trong thảm thực vật nguyên sinh thuộc khu rừng hỗn giao gồm đa dạng các loài chi trà lớn nhỏ, với Trà nhụy ngắn (Camellia kissi), Chè Assam, Hải đường (Camellia amplexicaulis), Trà Dali (Camellia taliensis), Trà mai/Sở (Camellia sasanqua)… ở Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, tồn tại thảm thực vật tập trung đông đảo các loài chi trà độc đáo, mà không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Giáo sư coi đó là một góc của vùng nguyên sản - nơi khởi nguồn (origin zone) của cây chè. Kết quả chỉ ra chính xác khu vực tập trung thảm thực vật chi Trà (Camellia) thuộc Sà Dề Phìn (Sa De Phin), Sìn Hồ (Sin Ho) tỉnh Lai Châu của Việt Nam. Vị giáo sư đã sung sướng thốt lên: “Tôi rất hạnh phúc, mãn nguyện được dừng chân sau hơn nửa thế kỉ khám phá vì đã tìm thấy vùng nguyên sản, nơi xuất xứ của cây trà”. 2. Trụ cột văn hóa, sức mạnh mềm, Thái Nguyên cần khai thác và phát huy Thừa kế phần căn cốt văn hóa của trà Việt, chè Thái từ lâu đã vượt qua giới hạn của một thức uống quốc dân. Chén trà xanh khởi đầu câu chuyện hiện diện ở mọi lúc mọi nơi trong đời sống xã hội, định vị cho văn hóa uống của người Việt. Với vai trò người tiên phong dẫn dắt ngành Trà trung du Việt Nam, nơi chè Cánh Hạc – biểu tượng của chè Thái đã mang về giải Nhất quốc tế danh giá đầu tiên cho chè Việt Nam tại Hội chợ Đấu Xảo Hà Nội 1935. Từ đây thương hiệu “Chè Thái” được định vị, lên ngôi, mở ra con đường trà thênh thang cho con cháu vững bước tiếp nối. “Khám phá nguồn gốc của Trà” của Giáo sư Satoru Matsushita. Chè móc câu Thái mang hương cốm man mác đặc trưng cùng vị "Tiền chát - Hậu ngọt" sâu lắng, một thứ chuẩn bất thành văn của chè Thái đã “níu chân” bao thế hệ ẩm khách trên cả nước trong suốt hơn một thế kỷ qua… Tuy nhiên, thời vận đang đổi thay. Từ vị thế một quốc gia nghèo đói, tụt hậu thời hậu chiến, GDP chỉ vẻn vẹn 8 tỷ USD/năm (1976 -1986). Hiện Việt Nam đang vươn lên một cách thần kỳ nâng GDP đạt 514 tỷ USD/2025, tiếp cận TOP cường quốc G20 của thế giới. Cơ cấu dân số thay đổi tích cực với lực lượng trẻ chiếm hơn 35% dân số và hứa hẹn tầng lớp trung lưu có thu nhập cao chiếm 30% vào năm 2030. Trong bối cảnh đó, bài toán đổi mới toàn diện để phát triển cho trà Thái Nguyên là khá cấp bách. Tất nhiên đổi mới phải bắt đầu từ trụ cột văn hóa. Văn hóa trà Việt đang tồn tại một khiếm khuyết “đau đớn” đó là thiếu vắng khâu đào tạo nguồn nhân lực hiểu biết đầy đủ về văn hoá trà Việt để thúc đẩy phát triển. Đào tạo kiến thức văn hoá trà Việt một cách bài bản, nhất quán và chính thống là nhu cầu hết sức cấp thiết. Nghệ nhân làm trà có thể truyền thừa theo cách truyền thống “dắt tay chỉ việc”, song để họ được trang bị kiến thức văn hóa về 5000 năm Văn minh Trà Việt, cần có trường lớp, bài bản. Những kiến thức mới được đào tạo giúp họ thay đổi tư duy sáng tạo, tạo ra sản phẩm mới, cách quảng bá, kinh doanh mới theo kịp chuyển biến thị trường trà Việt Nam và toàn cầu. Khổng tử (551 –- 479 TCN) từng dạy học trò: “Dân Bách Việt ăn khác chúng ta, uống khác chúng ta. Họ ăn mễ, chúng ta ăn lương, họ uống thứ nước nấu bằng lá cây lấy trong rừng gọi là trà”. Trung Quốc chưa biết tới trà trước 1400 năm trước (thời Đường). Tuy nhiên họ đã có hệ thống viện, trường rất chuyên nghiệp đào tạo ra nguồn nhân lực hùng hậu thúc đẩy nghề trà phát triển vượt bậc. Ở Nhật Bản và Đài Loan - cũng đã có hệ thống đào tạo văn hoá trà chính thống và bài bản. Ở Việt Nam hệ thống đào tạo về trà hoàn toàn vắng bóng. Năm 2024, Học viện Trà sư Quốc tế (TP. Hồ Chí Minh) lần đầu tiên mở các khoá đào tạo trà và cấp chứng nhận Trà sư cho học viên ở Việt Nam. Nhưng oái ăm ở chỗ, họ dạy và quảng bá văn hoá trà xứ Đài! Một cuộc “viễn chinh” văn hóa trà ngay trên đất Việt Nam. Đây chính là cơ hội và trách nhiệm của Thái Nguyên “Thủ phủ trà Việt Nam”, phải trở thành đơn vị tiên phong gánh vác trọng trách đào tạo nguồn nhân lực trà cho chính mình và cả nước. Chỉ khi Việt Nam có đội ngũ nhân lực tinh thông văn hoá trà Việt, sản phẩm trà mới sâu lắng hồn cốt, bản sắc Việt, đủ sức vươn ra cạnh tranh toàn cầu. Hiện cách đóng gói, hình thức bao bì sản phẩm trà Thái Nguyên nhìn chung khá đơn điệu, trùng lặp thiếu điểm nhấn riêng. Rất cần một luồng gió mới cải cách tư duy trong thiết kế mẫu mã mang bản sắc, đặc trưng riêng. Thương hiệu chè Cánh Hạc đình đám, một thời mang lại hào quang cho chè Thái dường như lặng lẽ trôi vào quá vãng đầy tiếc nuối. Thắng cảnh hồ Núi Cốc vang danh cả nước khiến ai ai cũng biết, cũng mến mộ lại chưa được khai thác cho một danh chè Thái cũng là điều uổng phí vô cùng. Vườn chè cổ từ thời cụ Đội Năm (vườn chè nhà anh Phạm Văn Nhật) lẽ ra phải là điểm nhấn du lịch, lại mới chỉ được khai thác giá trị vật thể của cây chè, còn giá trị phi vật thể của chè Cánh Hạc năm nào gắn với lịch sử chè Tân Cương danh bất hư truyền lại hoàn toàn thiếu vắng. Nguồn tài nguyên “văn hoá sử chè Thái Nguyên” chưa được nhìn nhận, đánh giá đúng mức và dường như đang bị hoang phí mặc cho người dân tự xoay sở theo cách riêng của mình. Sẽ vô cùng thiếu sót khi xứ “Đệ nhất danh trà” vắng bóng một Bảo tàng Quốc gia về trà để kể về những đỉnh vinh quang của chính mình và của cả dân tộc, để mở toang cánh cửa thông ra thế giới mà giới thiệu về nền văn minh trà Việt - cái nôi, nơi cây trà phát tích lan toả ra toàn cầu. Và, khi con cháu 3 - 4 đời thừa hưởng lộc trà suốt cả thế kỷ từ thương hiệu chè Tân Cương Thái Nguyên mà quên xây dựng một khu tưởng niệm hoành tráng trong không gian xưởng chè xưa ngập tràn ký ức từng làm rạng danh chè Thái. Rất nên trang trọng dựng tượng cụ Đội Năm, để mỗi khi du khách phương xa tới thăm đất chè có chỗ thắp nén hương thơm, tri ân cụ Tổ trà Thái Nguyên - Đó là địa chỉ du lịch đắt giá riêng có của văn hóa chè Thái Nguyên. Tiềm năng du lịch Chè Thái là vùng đất văn hóa màu mỡ, nhưng hiện vẫn để trống ngoài vài hình thái du lịch trải nghiệm hái chè - Homestay như ở HTX Khe Cốc, HTX Thái Hải hay vài nơi nào khác. Du lịch trải nghiệm ở HTX chè Hảo Đạt, có “cái tôi” riêng với điểm nhấn lý thú nơi vườn chè nơi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về thăm và hái chè. Nhìn chung hoạt động du lịch khá tốt, song chưa thực sự hiệu quả vì hình thức khá trùng lặp, chưa tạo sức cuốn hút và níu chân lữ khách. Tour “Du lịch mạo hiểm trà” lên rừng chè cổ thụ núi Bóng (núi Hồng), rừng chè Shan tiên, chè Móng rồng trên sườn Đông Tam Đảo sẽ mở ra dư địa du lịch mới cho văn hoá chè Thái thu hút không ít những du khách ham mê cảm giác mạnh khắp Việt Nam và trên toàn cầu. Du lịch đêm là thị trường ma mị hút hồn khách phương xa mà Thái Nguyên còn lỡ hẹn. Lễ hội đêm ẩm thực các món ăn trà trên du thuyền hay tiệc trà ngắm trăng trong âm thanh réo rắt trên những con đò bồng bềnh mặt hồ Núi Cốc hẳn sẽ là sân chơi mới đầy tiềm năng cho văn hóa chè Thái. Ở mảng du lịch, nên chăng chè Thái phải đầu tư cho mình một show diễn “Thực cảnh văn hoá chè Thái” hoành tráng, xứng tầm với danh thơm "Đệ nhất danh trà", vừa để quảng bá chính mình, vừa là món ăn tinh thần giữ chân du khách phương xa và là “cái máy in tiền” khi biết làm đúng tầm. Truyền thuyết về chè Shan cổ thụ núi Bóng, với hình tượng “rừng chè của các tiên ông ngự trị” sẽ là một phần hấp dẫn cuốn hút khách viễn du đến với “Thực cảnh văn hóa chè Thái”. Trong những năm gần đây Thái Nguyên khá năng động trong hoạt động maketing sản phẩm qua các phiên đấu giá, lễ hội ẩm thực trà. Tuy nhiên chúng chưa đi được sâu, xâm nhập thực chất vào đời sống xã hội và thương trường. Đấu giá mới chỉ dừng lại ở hiệu ứng quảng bá, chưa thành sàn đấu giá thực thụ mang lại lợi ích cho sản phẩm chất lượng cao, cho nhà sản xuất và nâng cao vị thế và giá trị thương hiệu Thái Nguyên. 3. Trụ cột Công nghệ để lan toả và hòa nhập tiến ra toàn cầu Trong kỷ nguyên số hóa, các sản phẩm văn hoá chè Thái muốn cất cánh bay cao, bay xa, rất cần sự hỗ trợ của khoa học công nghệ. Trước hết về sản phẩm chè Thái phải phát triển theo hướng hữu cơ xu hướng sản phẩm xanh toàn cầu với các chuẩn GlobalGAP và VietGAP. Công nghệ đã giúp vườn trà nguyên liệu của HTX chè La Bằng thực hiện theo quy trình hữu cơ nghiêm cẩn, sử dụng bột đậu tương, chuối và trứng gà để bón cho cây chè tạo ra sản phẩm chè độc đáo cán mốc đấu giá 68 triệu đồng/kg. Ứng dụng công nghệ sản xuất hữu cơ, HTX chè Khe Cốc đi tiên phong đạt tiêu chuẩn “Nông nghiệp hữu cơ Quốc gia TCVN 11041 – 2:2017”. Nhà Trà học Trịnh Quang Dũng. Sản phẩm chè của HTX dược cấp chứng chỉ EU Organic tấm visa quý giá vào toàn châu Âu. HTX chè Khe Cốc còn giữ vững kỷ lục xuất trà đi thị trường Nhật với giá thương mại ổn định 1.000USD/kg trà”. Anh Tô Văn Khiêm còn Dát vàng cho trà! áp dụng công nghệ dát vàng thịt bò Kobe, để “bọc dát vàng” lên từng cánh chè theo tỷ lệ 1 chỉ vàng/1kg chè khô. Kết quả gõ búa đấu giá cho phẩm trà tím dát vàng của HTX Khe Cốc đã chốt: 200 triệu đồng/1kg trà dát vàng. Đỉnh cao là sản phẩm chè Shan tiên Tam Đảo của nghệ nhân Nguyễn Thị Hải HTX La Bằng chốt đấu giá ở mức 268 triệu đồng/100gr. Công nghệ còn là chìa khoá giúp quản lý số, quét mã QR truy dẫn nguồn gốc xuất xứ, giúp giám sát chất lượng và tạo niềm tin cho thị trường nâng cao giá trị sản phẩm. Công nghệ số hoá giúp đưa tri thức trồng và chế biến chè Tân Cương và chè Thái Nguyên không còn là tài sản đóng băng trong ký ức, đã chính thức được ghi danh vào “Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia” (TC/2023 và TN/2026). Mở ra hướng sinh kế bền vững, huyết mạch nuôi sống hàng vạn hộ gia đình làm chè. Công nghệ đang hỗ trợ các chỉ số phát triển ngành chè Thái Nguyên chuyển mình mạnh mẽ hướng đến mục tiêu chuỗi giá trị tỷ USD. 6 sản phẩm chè Thái xuất sắc đạt chuẩn OCOP 5 sao quốc gia (HTX Hảo Đạt 2 sản phẩm; HTX Hương Vân Trà 2 sản phẩm; HTX La Bằng 1 sản phẩm và HTX Nông sản Phú Lương 1 sản phẩm), tạo ra phân khúc chè cao cấp đủ sức cạnh tranh với các thương hiệu trà danh tiếng toàn cầu. Đã có chuyển dịch trong tư duy sáng tạo qua cách tổ chức các sự kiện văn hoá ở Thái Nguyên. Festival Trà quốc tế Thái Nguyên 2026, Tập đoàn Thái Hưng đã ứng dụng công nghệ số để lần đầu tiên mở sân chơi mới phi truyền thống World Tea Master Vietnam. Cái hay ở chỗ, đây là cuộc chơi hướng tới lớp trẻ, thế hệ khách hàng tiềm năng của chè Thái trong tương lai gần. Đã đến lúc cần một nhạc trưởng tài ba chỉ huy, tập hợp mọi ưu thế liên ngành để cả “Ban nhạc chè Thái Nguyên” đồng tấu lên bản hoan ca “văn hóa Chè Thái” tràn ngập cung bậc để nó vang xa toàn cầu, chạm tới mọi con tim và lay động hồn người.
Ban tổ chức Xem tiếp
Gấp rút chuẩn bị các điều kiện tổ chức Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026
26/10/2026
Gấp rút chuẩn bị các điều kiện tổ chức Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026
Chiều 26/10, Ban Tổ chức Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 họp rà soát tiến độ, phân công nhiệm vụ tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ sự kiện. Đồng chí Nguyễn Thị Loan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Festival chủ trì cuộc họp. Quang cảnh cuộc họp  Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 sẽ khai mạc ngày 30/10, gắn với kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831 - 4/11/2026). Công tác chuẩn bị đang bước vào giai đoạn nước rút, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và trách nhiệm cao của các cơ quan, đơn vị liên quan.  Đại biểu dự cuộc họp Đến nay, các sở, ban, ngành, địa phương và đơn vị liên quan đang tích cực triển khai nhiệm vụ theo kế hoạch. Kịch bản tổ chức các sự kiện được xây dựng, hoàn thiện và trình Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy xem xét, thẩm định. Công tác chuẩn bị cơ sở vật chất, địa điểm, trang thiết bị kỹ thuật, tuyên truyền, lễ tân, hậu cần, bảo đảm an ninh trật tự, y tế và vệ sinh môi trường được rà soát, triển khai theo phân công. Lãnh đạo phường Phan Đình Phùng báo cáo công tác chỉnh trang đô thị trên địa bàn  Tại cuộc họp, các thành viên Ban Tổ chức báo cáo tiến độ thực hiện nhiệm vụ, tập trung vào những phần việc cần hoàn thành trước ngày khai mạc như bảo đảm an ninh, an toàn; chuẩn bị điều kiện phục vụ đại biểu, khách mời; chỉnh trang đô thị; hoàn thiện không gian phố Trà, khu trưng bày ẩm thực, tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư và chuẩn bị sơ duyệt chương trình khai mạc. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh cũng được trao đổi để thống nhất phương án xử lý, bảo đảm tiến độ chung.  Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Loan phát biểu tại cuộc họp  Phát biểu chỉ đạo, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Loan nhấn mạnh, thời gian đến ngày khai mạc không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc lớn. Vì vậy, các thành viên Ban Tổ chức cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, bám sát nhiệm vụ được giao, chủ động phối hợp, rà soát kỹ từng phần việc, xác định rõ tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, không để xảy ra tình trạng chậm trễ, bị động trong quá trình triển khai. Đồng chí yêu cầu bàn giao không gian trưng bày vào tối 27/10 để các đơn vị chủ động bố trí, hoàn thiện theo kế hoạch; đến trưa 30/10, toàn bộ hạng mục trưng bày tại không gian phố Trà phải hoàn thành, bảo đảm tính thẩm mỹ, đồng bộ, sẵn sàng phục vụ đại biểu và du khách. Sở Công Thương phối hợp với Công an tỉnh kiểm tra, kiểm duyệt nội dung và các sản phẩm trưng bày, bảo đảm chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng trưng bày, kinh doanh hàng nhái, hàng giả. Về phương án đi lại, đồng chí yêu cầu các đơn vị điều phối phương tiện hợp lý, bảo đảm an toàn giao thông, tránh ùn tắc tại các khu vực tổ chức sự kiện; ưu tiên phương tiện chung nhằm tiết kiệm, thuận tiện và nâng cao hiệu quả tổ chức. Đối với công tác chỉnh trang đô thị, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các địa phương rà soát, chỉnh trang các tuyến đường, khu vực trung tâm và địa điểm diễn ra các hoạt động, bảo đảm cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp. Các cơ quan, đơn vị tăng cường phối hợp, thực hiện tốt công tác chiếu sáng, vệ sinh môi trường, chỉnh trang khuôn viên, trụ sở và các khu vực công cộng. Đồng chí cũng yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện những nội dung còn lại, nhất là kịch bản và điều kiện tổ chức các hoạt động; kiểm tra kỹ cơ sở vật chất, phương án đón tiếp đại biểu, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, y tế và vệ sinh môi trường. Các vấn đề phát sinh cần được báo cáo kịp thời để thống nhất chỉ đạo, điều hành.   Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Loan và đại diện các sở, ngành, đơn vị kiểm tra thực tế công tác chuẩn bị tại khu vực Quảng trường Võ Nguyên Giáp Ngay sau cuộc họp, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Loan đã kiểm tra thực tế công tác chuẩn bị Chương trình kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 tại khu vực Quảng trường Võ Nguyên Giáp. Đồng chí yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện sân khấu, hệ thống âm thanh, ánh sáng, màn hình và các hạng mục kỹ thuật; rà soát kỹ kịch bản, phối hợp chặt chẽ trong quá trình tổ chức, bảo đảm Chương trình diễn ra trang trọng, an toàn, chu đáo và đúng kế hoạch.
Ban tổ chức Xem tiếp
Vùng chè Đại Phúc rộn ràng đón khách
24/10/2026
Vùng chè Đại Phúc rộn ràng đón khách
Chỉ còn ít ngày nữa, Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026 sẽ diễn ra. Tại xã Đại Phúc (Thái Nguyên), các vùng chè đang khẩn trương hoàn thiện sản phẩm, chỉnh trang cảnh quan, chuẩn bị các hoạt động trải nghiệm, sẵn sàng đón du khách trong nước và quốc tế. Người dân xã Đại Phúc tập trung thu hái chè, chuẩn bị sản phẩm phục vụ Festival Trà. Những ngày này, tại Hợp tác xã (HTX) chè Kim Thoa, không khí sản xuất, chế biến và hoàn thiện các sản phẩm chè diễn ra khẩn trương hơn thường lệ. Từng sản phẩm chè được chăm chút kỹ lưỡng, từ khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến đóng gói. Không chỉ là dịp quảng bá sản phẩm, Festival Trà còn được HTX chè Kim Thoa xác định là cơ hội để giới thiệu hình ảnh vùng chè, phương thức sản xuất theo hướng hữu cơ và câu chuyện về những người làm chè. Tại vùng chè Khuôn Gà, không khí cũng trở nên tấp nập hơn. Từ đồi chè đến cơ sở sản xuất, người làm chè hối hả chuẩn bị các sản phẩm chè tốt nhất, mẫu mã đẹp nhất và an toàn để đưa đến Festival Trà. Ông Chu Văn Khánh, hộ trồng chè có hơn 20 năm gắn bó với cây chè, chia sẻ: Đến với Festival Trà lần này, chúng tôi sẽ mang những sản phẩm tốt nhất để giới thiệu với du khách, khách hàng trong nước và quốc tế”. Còn đối với HTX Chè Thủy Thuật, bên cạnh việc chỉnh trang các vùng chè nguyên liệu, HTX đã chủ động chuẩn bị các sản phẩm trà, sắp xếp khu vực trưng bày, giới thiệu sản phẩm. Bà Phạm Thị Thủy, Giám đốc HTX chè Thủy Thuật, cho biết: “Các thành viên hợp tác xã tập trung hoàn thiện sản phẩm, chuẩn bị các nội dung phục vụ giới thiệu, quảng bá trà địa phương. Chúng tôi cũng chỉnh trang, chăm sóc các nương chè để du khách được tham quan, trải nghiệm tại các vùng chè an toàn trong dịp Festival Trà”. Các Hợp tác xã chè của Đại Phúc chuẩn bị các sản phẩm chè để đưa đến Festival Trà Xã Đại Phúc hiện có trên 1.260ha chè, phân bố đều ở các địa phương trước sáp nhập như: Hùng Sơn, Phúc Xuân, Phúc Trìu, Phúc Tân, Tân Thái. Tính từ đầu năm đến nay, sản lượng chè búp tươi của xã đạt trên 19.000 tấn; toàn xã đã có gần 30ha được cấp mã số vùng trồng; gần 70ha được cấp chứng nhận VietGAP, GAP, hữu cơ. Địa phương hiện đang tập trung hoàn thiện các hạng mục cuối cùng, đảm bảo mỗi vùng chè có một bản sắc riêng, đưa du khách đến gần nhất với cảnh quan, con người và câu chuyện đằng sau từng búp trà. Các sản phẩm trà theo đó cũng được chuẩn bị công phu, thẩm mỹ và an toàn để đưa đến du khách. Ông Nguyễn Nam Tiến, Bí thư Đảng ủy xã Đại Phúc, cho biết: Địa phương tập trung chuẩn bị các điều kiện tổ chức sự kiện, đồng thời phát triển sản phẩm trà cao cấp mang đặc trưng của các vùng chè Khuôn Gà, Phúc Xuân và Phúc Trìu (cũ), phục vụ nhu cầu trải nghiệm của du khách. Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026 diễn ra từ ngày 30-10 đến 7-11 gắn với kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh với chủ đề “Tráng ca miền gió ngàn - Tinh hoa trà Việt”. Các hoạt động trải nghiệm được tổ chức gắn với những vùng chè đặc trưng, tạo cơ hội quảng bá sản phẩm và kết nối du lịch. Với sự chuẩn bị tích cực, Đại Phúc sẵn sàng giới thiệu nét riêng của vùng chè địa phương, lan tỏa thương hiệu “Chè Thái Nguyên” đến du khách và thị trường trong nước, quốc tế.
Ban tổ chức Xem tiếp
Đồng Hỷ lan tỏa giá trị văn hóa trà Trại Cài
24/10/2026
Đồng Hỷ lan tỏa giá trị văn hóa trà Trại Cài
Sáng 24-10, xã Đồng Hỷ (Thái Nguyên ) tổ chức chương trình “Chuyện trà Trại Cài – Hương đất, tình người Đồng Hỷ” nhằm góp phần tôn vinh giá trị văn hóa trà truyền thống, quảng bá thương hiệu chè Trại Cài và mở rộng cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm gắn với vùng chè.  Dự chương trình có các đồng chí: Đỗ Đức Công, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; Nguyễn Thị Loan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh. Các đồng chí lãnh đạo tỉnh và đại biểu tham dự Chương trình. Từ thi hái chè, giao lưu với khách mời đến trình diễn pha trà, thử thách nhận diện danh trà, mỗi hoạt động tại Chương trình đều mang đến một góc nhìn gần gũi về lịch sử, kỹ thuật chế biến và nghệ thuật thưởng trà.  Các đội hào hứng tham gia phần thi hái chè. Đáng chú ý, Chương trình có sự tham gia của các khách mời là diễn viên, nhạc sĩ, ca sĩ nổi tiếng cùng các nhà sáng tạo nội dung, người am hiểu về trà và đông đảo người dân địa phương. Khách mời chia sẻ góc nhìn, hiểu biết của mình về giá trị văn hóa trà truyền thống của địa phương. Người dân hào hứng tham gia chương trình. Một góc vùng chè Trại Cài. Thông qua hoạt động trình diễn pha trà, thử thách nhận diện danh trà và nghi thức “Chén trà kết nối”, Chương trình tiếp tục khẳng định giá trị văn hóa của sản phẩm chè Trại Cài, hướng tới phát triển sản xuất xanh, hữu cơ, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và kết nối nông nghiệp với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm. Qua đó, góp phần quảng bá hình ảnh vùng chè Trại Cài, thúc đẩy phát triển kinh tế và gìn giữ nét đẹp văn hóa trà của địa phương.
Ban tổ chức Xem tiếp
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13