Thái Nguyên – Tinh hoa trà Việt, kết nối thế giới
VI | EN

Tin Tức & Thông Báo

Cập nhật mới nhất

Chè Thái Nguyên trên hành trình số hóa
28/09/2026
Chè Thái Nguyên trên hành trình số hóa
Thái Nguyên là địa phương có nhiều vùng chè nổi tiếng, tạo dựng thương hiệu từ chất lượng sản phẩm và giá trị văn hóa trà. Trước yêu cầu nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của ngành hàng nông nghiệp chủ lực, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số trên toàn chuỗi, từ quản lý vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ. Những mô hình bước đầu tại cơ sở, cùng kế hoạch xây dựng hệ sinh thái số ngành chè giai đoạn 2026-2030, đang mở ra hướng phát triển hiện đại, minh bạch và bền vững cho thương hiệu chè Thái Nguyên.   Tăng cường ứng dụng chuyển đổi số để quảng bá vùng chè Vô Tranh. Chuyển động từ vùng nguyên liệu Xã Vô Tranh được thành lập trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng diện tích và dân số của 4 đơn vị hành chính gồm: Cổ Lũng, Vô Tranh, Tức Tranh và Phú Đô. Địa phương sở hữu vùng nguyên liệu chè rộng lớn, với diện tích 2.614ha, được mệnh danh là một trong “Ngũ đại danh trà” của tỉnh Thái Nguyên. Hiện, xã có 38 làng nghề chè, 12 sản phẩm đạt OCOP từ 3-5 sao. Đáng chú ý, hơn 800ha chè đã được chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, 34ha được chứng nhận hữu cơ và 196ha được cấp mã số vùng trồng. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành chè, xã Vô Tranh hiện có 100% cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh chè và các sản phẩm từ chè bảo đảm quy định về an toàn thực phẩm. Khoảng 20% doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) có vùng nguyên liệu chè tại địa phương đã ứng dụng công nghệ số trong canh tác, quản lý chuỗi và quản lý nông sản từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển đến tiêu thụ. Cùng với đó, khoảng 80% sản phẩm từ chè được đưa lên các nền tảng thương mại điện tử. Ứng dụng chuyển đổi số đã tạo những thay đổi rõ nét trong hoạt động của các HTX chè trên địa bàn xã. Tại HTX Trà an toàn Phú Đô, vùng nguyên liệu hơn 16ha đạt tiêu chuẩn VietGAP và gần 5ha sản xuất theo hướng hữu cơ đã được xây dựng. HTX ứng dụng phần mềm FaceFarm để quản lý toàn bộ vùng nguyên liệu, số hóa nhật ký sản xuất, quy trình chăm sóc và truy xuất nguồn gốc. Dữ liệu được hiển thị trên bản đồ số, giúp quản lý vùng nguyên liệu khoa học hơn, đồng thời tăng tính minh bạch của sản phẩm. Sản xuất chè đảm bảo quy trình an toàn thực phẩm. Việc đưa sản phẩm lên các nền tảng số cũng góp phần nâng cao giá trị sản phẩm của HTX. Đơn vị hiện có 6 dòng sản phẩm chủ lực, với mức giá từ 200 nghìn đến 5 triệu đồng/kg. Sản lượng chè búp khô xuất bán hằng năm tăng từ 27 lên trên 30 tấn, giá trị sản xuất đạt trên 600 triệu đồng/ha/năm. Anh Hoàng Văn Tuấn, Giám đốc HTX Trà an toàn Phú Đô, cho biết: “Chúng tôi hướng tới xây dựng một chuỗi giá trị chè bền vững, minh bạch, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số”. Với những kết quả nổi bật trong ứng dụng chuyển đổi số, năm 2026, HTX được vinh danh tại Chương trình Biểu dương thành tựu tác động vì Việt Nam số ở 2 hạng mục gồm Đơn vị tiên phong ứng dụng than sinh học, khoa học kỹ thuật vào sản xuất chè hữu cơ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và Lãnh đạo sáng tạo, chuyển đổi số xuất sắc. Những kết quả từ Vô Tranh cho thấy chuyển đổi số đang từng bước đi vào từng khâu của chuỗi sản xuất chè. Khi vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và thông tin sản phẩm được số hóa, người sản xuất có thêm công cụ để quản lý, kiểm soát chất lượng. Thương mại điện tử mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, giúp sản phẩm chè đến gần hơn với người tiêu dùng và giảm sự phụ thuộc vào phương thức tiêu thụ truyền thống. Hình thành hệ sinh thái số ngành chè Với mục tiêu xây dựng ngành chè Thái Nguyên trở thành ngành hàng nông nghiệp chủ lực phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, đa giá trị, có năng lực cạnh tranh cao, ngày 10/8/2026, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Kế hoạch số 356/KH-UBND về chuyển đổi số ngành chè Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hình thành hệ sinh thái số ngành chè đồng bộ, toàn diện. Chuyển đổi số được thực hiện trong mọi quy trình sản xuất trà. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là tối thiểu 70% diện tích chè toàn tỉnh có hồ sơ số và dữ liệu bản đồ GIS ở mức phù hợp; 100% hồ sơ mã số vùng trồng được quản lý, cập nhật, giám sát trên môi trường số. Tối thiểu 80% sản phẩm sử dụng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể và sản phẩm OCOP sẽ có hồ sơ số, truy xuất nguồn gốc, nhận diện số và hộ chiếu số sản phẩm. Đến năm 2030, 100% doanh nghiệp, HTX có vùng nguyên liệu chè được định hướng ứng dụng công nghệ số phù hợp trong canh tác, quản lý chuỗi và truy xuất từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển đến tiêu thụ. Tỉnh đặt mục tiêu xây dựng tối thiểu 5 mô hình vùng chè thông minh, 10 mô hình cơ sở chế biến chè thông minh và tối thiểu 80% HTX, doanh nghiệp chè có sản phẩm OCOP áp dụng phần mềm quản trị sản xuất, kinh doanh phù hợp. Ở khâu tiêu thụ, 100% sản phẩm trà và sản phẩm từ chè được giới thiệu, quảng bá, chào bán trên các nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số phù hợp. Đây là hướng đi nhằm mở rộng không gian thị trường cho sản phẩm chè, đồng thời tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận đầy đủ hơn thông tin về nguồn gốc, chất lượng và quy trình sản xuất. HTX Trà an toàn Phú Đô (xã Vô Tranh) ứng dụng phần mềm FaceFarm trong quản lý quy trình sản xuất. Để thực hiện các mục tiêu trên, tỉnh xác định xây dựng nền tảng dữ liệu số ngành chè, bản đồ số vùng chè và quản lý số mã số vùng trồng là những nhiệm vụ trọng yếu. Trong đó, bản đồ số GIS ngành chè đa lớp sẽ được xây dựng, ưu tiên các vùng chè trọng điểm, chè đặc sản, vùng chỉ dẫn địa lý, vùng sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, hữu cơ và vùng được cấp mã số vùng trồng. Cùng với đó là tiến tới chuẩn hóa các nhóm dữ liệu cốt lõi của ngành chè, tập trung phát triển truy xuất nguồn gốc, nhận diện số, hộ chiếu số sản phẩm và chống giả đa lớp, bảo đảm định danh, ghi nhận, liên kết và xác thực thông tin xuyên suốt chuỗi giá trị. Đây là cơ sở để từng bước hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất, phục vụ quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và kết nối thị trường. Trong khâu chế biến, quản trị sản xuất, kinh doanh và kiểm soát chất lượng, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng tối thiểu 10 mô hình cơ sở chế biến chè thông minh. Đối tượng được ưu tiên là các HTX, doanh nghiệp có sản phẩm OCOP, sản phẩm sử dụng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể, sản phẩm chủ lực, sản phẩm định hướng xuất khẩu hoặc tham gia thương mại điện tử. Qua đó, công nghệ số được kỳ vọng hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát chất lượng và tăng hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Khi dữ liệu trở thành nguồn lực của vùng chè, công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ người sản xuất và thị trường số trở thành cầu nối với người tiêu dùng, thương hiệu chè Thái Nguyên sẽ có thêm điều kiện để gia tăng giá trị, nâng cao sức cạnh tranh. Mục tiêu hình thành hệ sinh thái số ngành chè đồng bộ đến năm 2030 cũng mở ra hướng phát triển mới, góp phần đưa sản phẩm chè từ vùng nguyên liệu đến thị trường bằng phương thức hiện đại, minh bạch và bền vững hơn.
Ban tổ chức Xem tiếp
Gieo màu xanh trên đất Sông Cầu
28/09/2026
Gieo màu xanh trên đất Sông Cầu
Giữa những đồi chè xanh mướt của vùng chè Sông Cầu (xã Đồng Hỷ, Thái Nguyên), người đàn ông có làn da rám nắng, đôi bàn tay sạm màu đất cần mẫn bắt đầu ngày mới từ 5 giờ sáng. Đó là anh Nguyễn Đức Trọng, Trưởng Làng nghề xóm 19, một đảng viên nhiều năm gắn bó với cây chè, từ làm chè an toàn, kết nối sản xuất, đưa chè quê hương sang châu Âu đến ấp ủ một làng nghề gắn với du lịch sinh thái và gìn giữ văn hóa bản địa.   Anh Nguyễn Đức Trọng (người thứ hai từ phải sang), Trưởng Làng nghề chè xóm 19, xã Đồng Hỷ,  trao đổi với các hộ dân về định hướng phát triển vùng chè gắn với du lịch cộng đồng. Không bằng lòng với cách làm cũ Xóm 19 (xã Đồng Hỷ) có gần 130ha chè, trong đó khoảng 10ha chè hữu cơ. Trên 330 hộ trong tổng số hơn 400 hộ của xóm tham gia sản xuất, chế biến chè. Câu chuyện về sự đổi thay trong làm chè của người dân bắt đầu từ nhiều năm trước, khi nơi đây còn là xóm 9, thị trấn Sông Cầu. Năm 2011, xóm 9 và xóm 5 là những làng nghề chè đầu tiên được thành lập ở thị trấn Sông Cầu. Là người yêu chè, có kinh nghiệm sản xuất, chế biến, anh Trọng được bà con tín nhiệm bầu làm Trưởng làng nghề chè xóm 9. Hơn 30 năm gắn bó với cây chè, anh bảo chỉ cần nhìn màu lá, chạm tay vào đất hay ngửi mùi hương sau một đêm mưa cũng có thể biết cây đang cần gì. Trước khi trở về với đồi chè quê nhà, anh từng bôn ba khắp Nam, Bắc, làm nhiều nghề để mưu sinh. Đi nhiều nơi, anh mới nhận ra điều mình muốn gắn bó vẫn là mảnh đất nơi mình sinh ra. Khi trở về vùng chè Sông Cầu, nơi cây chè đã nuôi sống người dân bao thế hệ, anh đã tự nhủ, nếu muốn quê hương khá lên, phải làm cho cây chè có giá trị hơn. Từ đó, mỗi chuyến đi, mỗi lần học hỏi của anh đều hướng về cây chè. Giống mới, kỹ thuật canh tác, cách chế biến, anh tìm hiểu rồi mang về thử trên chính đồi chè của gia đình. Anh không bằng lòng với cách làm cũ, bởi theo anh, người nông dân muốn sống được với cây chè thì phải biết làm ra sản phẩm tốt và tìm được thị trường cho sản phẩm ấy. Năm 2015, khi thị trấn Sông Cầu triển khai mô hình phát triển chè an toàn trong khuôn khổ dự án 50ha của Trung tâm Khuyến nông quốc gia, nhiều hộ còn e ngại trước quy trình mới. Là Trưởng Ban Quản lý làng nghề, lại là đảng viên, anh không vận động bằng lời nói, anh làm trước. Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn về chăm sóc, chế biến đến ủ phân hữu cơ, anh học hỏi kỹ rồi áp dụng trên đồi chè của gia đình. Mỗi vụ chè, ngày nào anh cũng pha thử các loại chè để uống và đánh giá trước khi xuất bán ra thị trường. Sau nhiều năm kiên trì chuyển đổi, lô chè an toàn đầu tiên cho gia đình anh nguồn thu giá trị kinh tế cao hơn. Thấy hiệu quả, bà con trong xóm bắt đầu làm theo anh. Trên các đồi chè, anh Trọng trồng nhiều loại hoa tạo cảnh quan đẹp, là nơi để du khách đến tham quan, trải nghiệm. Niềm tin từ một bãi chè lan sang nhiều đồi chè khác. Các nhóm hộ sản xuất chè sạch, chè hữu cơ dần hình thành. Những năm gần đây, chè làng nghề có giá từ 250-500 nghìn đồng/kg, nhiều diện tích đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang châu Âu. Hơn 300 hộ làm chè trong làng nghề có thêm điều kiện nâng cao thu nhập. Xóm 9 năm nào nay đã trở thành một phần của xóm 19, xã Đồng Hỷ. Tên xóm có thể thay đổi, nhưng cây chè vẫn ở đó và câu chuyện về cách làm chè vẫn được nối dài. Màu xanh đi qua những cơn đau Tháng 7-2023, anh Trọng phát hiện mình mắc ung thư đại tràng. Sau những ngày lo lắng, anh quyết định bắt tay ngay với công việc. Với anh, lao động giúp quên đi bệnh tật. Còn nhìn cây chè lớn lên từng ngày, anh có thêm lý do để cố gắng. Cũng trong quãng thời gian ấy, những lô chè đầu tiên của làng nghề đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang châu Âu. Anh Trọng là người kết nối, ký kết hợp tác với Công ty TNHH Hiệp Thành - Hà Nội để đưa sản phẩm đi xa hơn thị trường trong nước. Đó không chỉ là thành quả của riêng anh mà là kết quả nhiều năm bà con cùng thay đổi cách làm, kiên trì giữ chất lượng sản phẩm. Đứng trước những thùng chè chuẩn bị xuất khẩu, anh vui nhưng không nghĩ đó là đích đến. Anh bảo: Tôi rất hạnh phúc, nhưng cũng tự nhủ mình phải cố gắng hơn nữa. Có được thị trường đã khó, giữ được niềm tin của khách hàng còn khó hơn. Chúng tôi phải giữ bằng được chất lượng để chè quê hương còn đi xa hơn nữa. Ngôi nhà sàn đậm nét văn hóa Tày và không gian thưởng trà của gia đình anh Nguyễn Đức Trọng. Sau biến cố bệnh tật, anh Trọng nghĩ nhiều hơn về tương lai của làng chè. Những chuyến đi đến các tỉnh miền núi phía Bắc trở thành cơ hội tìm hướng phát triển cho làng nghề. Anh học cách làm du lịch cộng đồng, quảng bá sản phẩm rồi trở về thử nghiệm trên chính quê mình. Anh mong muốn tạo ra một không gian đáng sống, nơi du khách không chỉ thưởng trà mà còn cảm nhận được thiên nhiên và văn hóa của vùng chè. Bên những đồi chè hữu cơ rộng 3ha của gia đình, anh gây dựng khu vườn với hàng trăm gốc đào, trồng nhiều cây hoa như tường vi, bằng lăng và bảo tồn nhiều giống lan rừng quý. Anh còn làm ngôi nhà sàn truyền thống mang đậm nét văn hóa Tày để tạo không gian thưởng trà, tìm hiểu văn hóa bản địa cho du khách đến tham quan. Từ năm 2024 đến nay, anh còn đi nhiều địa phương trong tỉnh và các tỉnh Yên Bái, Tuyên Quang để hướng dẫn nông dân sản xuất, chế biến chè an toàn theo lời mời của Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam. Anh Trọng chia sẻ với chúng tôi nhiều dự định: Hoàn thiện đường bê tông lên khu chè du lịch của xóm, xây dựng chuỗi trà sạch ở Hà Nội, phát triển những dòng chè cao cấp. Và một dự định riêng, gần gũi hơn: Khi con trai tốt nghiệp đại học, anh sẽ chuyển giao lại kỹ thuật cho con, còn mình tập trung vào viết sách tập huấn cho nông dân. Chúng tôi chia tay anh Trọng khi nắng đã dịu trên những đồi chè. Người đàn ông có khuôn mặt rám nắng lặng lẽ bước đi giữa màu xanh quen thuộc. Phía trước anh là những vụ chè mới và một làng nghề đang tìm cách vươn xa.
Ban tổ chức Xem tiếp
Vườn chè trăm tuổi giữa miền xanh Tân Cương
27/09/2026
Vườn chè trăm tuổi giữa miền xanh Tân Cương
Giữa bạt ngàn nương chè xanh của vùng chè đặc sản Tân Cương (Thái Nguyên), ít ai biết ở xóm Guộc vẫn còn một vườn chè Trung du đã tồn tại gần 100 năm. Những gốc chè được trồng từ thuở đầu gây dựng vùng chè, trải qua nhiều thế hệ vẫn bền bỉ bén rễ, lên xanh và cho những lứa búp non. Không chỉ mang giá trị sản xuất, vườn chè cổ còn lưu giữ câu chuyện về nguồn cội và hành trình làm nên danh tiếng chè Tân Cương. Nhiều cây chè cổ có tán rộng hơn một sải tay người lớn, vẫn xanh tốt sau một thế kỷ. Chứng tích của những ngày đầu gây dựng vùng chè Men theo con đường nhỏ giữa những nương chè ở xóm Guộc, chúng tôi tìm đến khu vườn rộng khoảng 3.000m2 nằm trên một quả đồi thấp, tương đối bằng phẳng. Thoạt nhìn, vườn chè cũng xanh mướt như bao nương chè khác ở Tân Cương. Nhưng khi bước vào bên trong, sự khác biệt hiện rõ ở những thân chè già sần sùi, gốc lớn, cành vươn rộng, mang dấu vết của thời gian. Có những cây tán rộng hơn một sải tay người lớn, đường kính gốc trên 50cm. Từ những thân chè đã nhuốm màu năm tháng, chồi non vẫn bật lên, lá xanh mơn mởn. Vườn chè vẫn được chăm sóc, thu hái đều đặn suốt nhiều thập kỷ qua. Với những người cao tuổi ở xóm Guộc, khu vườn không đơn thuần là những cây chè lâu năm. Câu chuyện về nguồn gốc vườn chè đã được các thế hệ trong làng truyền lại như một phần ký ức của vùng đất. Mẫu mã, bao bì sản phẩm được thiết kế riêng, góp phần kể câu chuyện về nguồn gốc và hành trình gần một thế kỷ của vườn chè cổ Tân Cương. Ông Nguyễn Đình Đài, người cao tuổi ở xóm Y Na, xã Tân Cương, kể: Khoảng những năm 1920, ông Đội Năm đã mang những cây chè đầu tiên về trồng trên vùng đất Tân Cương. Từ những cây ban đầu ấy, chè dần bén rễ, phát triển và trở thành cây trồng gắn bó với đời sống của người dân địa phương. Các cụ ngày trước kể lại rằng cây chè được đưa về trồng hợp đất, hợp khí hậu nên phát triển tốt. Từ một số diện tích ban đầu, người dân dần nhân ra. Đến nay, còn giữ được những cây chè lâu năm như thế này là điều rất đáng quý, bởi nhìn vào đó có thể thấy được một phần lịch sử của vùng chè Tân Cương. Những cây chè trong vườn thuộc giống chè Trung du, được trồng từ hạt. Khác với nhiều giống chè hiện nay được nhân bằng phương pháp giâm cành, cây chè trồng hạt hình thành bộ rễ cọc ăn sâu xuống đất. Qua hàng chục năm, những bộ rễ ấy giúp cây bám chắc, tìm kiếm nguồn dinh dưỡng trong lòng đất và thích nghi với điều kiện tự nhiên. Gần một thế kỷ nắng mưa đã đi qua, nhiều cây chè vẫn sinh trưởng khỏe mạnh. Mùa nối mùa, cây lại bật chồi, cho những lứa búp mới. Sức sống ấy khiến vườn chè trở nên đặc biệt giữa vùng sản xuất chè đang không ngừng đổi mới về giống và kỹ thuật canh tác. Giữ cây chè, giữ một phần ký ức vùng trà Tân Cương hôm nay đã trở thành vùng chè đặc sản được nhiều người tiêu dùng trong và ngoài nước biết đến. Cùng với quá trình phát triển, các giống chè mới có năng suất, chất lượng cao được đưa vào sản xuất ngày càng nhiều. Trong bối cảnh đó, những cây chè Trung du lâu năm còn được gìn giữ càng mang nhiều ý nghĩa. Giá trị của khu vườn không chỉ được tính bằng số ki-lô-gam chè thu hái mỗi năm. Trước hết, đây là nơi lưu giữ giống chè gắn với những ngày đầu phát triển nghề chè tại Tân Cương. Những cây chè được trồng từ hạt, sinh trưởng lâu năm trong điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu bản địa cũng là nguồn gen quý để bảo tồn, tìm hiểu và nhân giống chè truyền thống. Mỗi gốc chè còn mang trong mình câu chuyện về những thế hệ đã khai phá đất đai, đưa cây chè về trồng, rồi tiếp nối nhau chăm sóc để màu xanh ấy tồn tại đến hôm nay. Người đang tiếp tục công việc ấy là gia đình anh Phạm Văn Nhật, chủ hộ kinh doanh chè Nhật Trang. Hằng ngày, vợ chồng anh vẫn chăm sóc, tỉa cành, làm cỏ, thu hái từng lứa búp từ những gốc chè cổ. Anh Nhật cho biết: Điều gia đình mong muốn nhất là giữ được vườn chè lâu dài. Đây không chỉ là cây chè để làm ra sản phẩm mà còn là những cây chè gắn với lịch sử của vùng đất. Chúng tôi mong có thể tiếp tục nhân giống chè Trung du từ những cây cổ, đồng thời gìn giữ khu vườn để sau này con cháu và du khách đến Tân Cương có thể biết cây chè ngày trước như thế nào. Gốc chè cổ thụ sần sùi theo năm tháng, minh chứng cho sức sống bền bỉ của giống chè Trung du trên đất Tân Cương. Hướng tới Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026, những ngày này, gia đình anh Nhật dành nhiều thời gian hơn để chăm sóc, chỉnh trang vườn chè. Những lứa búp tốt được lựa chọn để chế biến thành sản phẩm giới thiệu tới người dân và du khách. Anh Nhật là một trong những hộ có sản phẩm dự kiến tham gia trưng bày tại Festival. Bên cạnh chất lượng chè, gia đình chú trọng thiết kế bao bì, mẫu mã theo hướng đưa câu chuyện của vườn chè cổ vào từng sản phẩm.  Theo anh Nhật, nếu chỉ bán chè thì giá trị chủ yếu nằm ở chất lượng, hương vị. Nhưng khi người thưởng trà biết những búp chè ấy được hái từ một khu vườn gần trăm năm tuổi, biết về người đã đưa những cây chè đầu tiên về vùng đất này và những thế hệ đã gìn giữ chúng, sản phẩm sẽ mang thêm giá trị về văn hóa và câu chuyện nguồn gốc. Gia đình cũng đang chỉnh trang khu vườn để có thể đón khách tham quan, trải nghiệm. Du khách đến đây không chỉ được tận mắt nhìn những gốc chè cổ mà còn có thể tìm hiểu cách chăm sóc, thu hái, chế biến và thưởng thức trà ngay tại vùng nguyên liệu. Đó cũng là hướng mở để vườn chè cổ tiếp tục được bảo tồn bằng chính giá trị mà nó tạo ra. Từ một diện tích sản xuất chè, khu vườn có thể trở thành điểm đến kể câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người của vùng chè Tân Cương. Giữa những nương chè đang từng ngày được đổi mới về giống, kỹ thuật và phương thức sản xuất, những gốc chè cổ ở xóm Guộc vẫn lặng lẽ xanh qua năm tháng.  Gần một thế kỷ tồn tại khiến giá trị của khu vườn vượt lên trên một diện tích sản xuất thông thường. Đó là nơi lưu giữ giống chè truyền thống, ký ức về những người mở đất và một phần hành trình tạo dựng danh tiếng chè Tân Cương. Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026 sẽ là dịp để câu chuyện ấy được giới thiệu rộng hơn. Từ những gốc chè gần trăm tuổi vẫn tiếp tục bật lên những búp non, câu chuyện về miền trà Tân Cương cũng được nối dài từ quá khứ đến hôm nay.
Ban tổ chức Xem tiếp
Xứng danh 'Đệ nhất danh trà' (Kỳ 2 - Văn hóa trà tạo nên giá trị cây chè)
27/09/2026
Xứng danh 'Đệ nhất danh trà' (Kỳ 2 - Văn hóa trà tạo nên giá trị cây chè)
Kỳ 2: Văn hóa trà tạo nên giá trị cây chè Trong những năm gần đây, chè thực sự trở thành một sản phẩm mang giá trị kinh tế, văn hóa và tinh thần của người dân tỉnh Thái Nguyên. Đằng sau mỗi chén trà là câu chuyện về một vùng đất, con người, tập quán và nghệ thuật thưởng trà. Văn hóa trà đã nâng tầm sản phẩm chè vượt qua giá trị của một nông sản thông thường, trở thành một phần ký ức và bản sắc của cộng đồng các dân tộc tỉnh Thái Nguyên.   Cây chè tạo việc làm, thu nhập và sinh kế ổn định cho nhiều hộ dân, nhất là lao động ở khu vực nông thôn, miền núi của Thái Nguyên. Trong chén trà có hồn đất, tình người  “Nhân sinh tựa trà, cuộc sống tựa nước. Nước có thể biến trà từ đắng thành ngọt, nhân sinh không trải qua bể khổ làm sao có thể hưởng ngọt ngào”. Bên ấm trà, nghệ nhân Lê Quang Nghìn, xóm Hồng Thái, xã Tân Cương bắt đầu câu chuyện với chúng tôi bằng lời đúc kết của cha ông. Thói quen uống trà được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Ở mỗi quốc gia, trà không chỉ hiện diện như một thức uống, mà còn gắn với cách ứng xử, lối sống và quan niệm về con người. Văn hóa của mỗi dân tộc vì thế có ảnh hưởng trực tiếp đến cách trồng, chế biến, thưởng thức và định giá sản phẩm chè. Ở vị trí cửa ngõ từ thủ đô Hà Nội lên các tỉnh vùng Đông Bắc, Thái Nguyên trở thành nơi hội tụ, giao lưu văn hóa giữa miền xuôi và miền ngược. Vì thế, trong chén trà có câu chuyện của núi rừng Việt Bắc, có dấu ấn của vùng đất thủ đô gió ngàn, có tập quán của đồng bào các vùng miền. Trong chén trà Thái Nguyên còn có câu chuyện tình yêu lứa đôi gắn với hồ Núi Cốc, câu chuyện về người đàn bà có tấm lòng bồ tát đã cứu sống dân làng trong cơn đại hồng thủy gắn với hồ Ba Bể. Học sinh trải nghiệm thực tế, tìm hiểu về cây chè và văn hóa trà tại vùng chè Thái Nguyên. Hai hồ nước lớn giữa núi rừng Thái Nguyên, hồ Núi Cốc là biểu tượng của khát vọng tình yêu thủy chung, hồ Ba Bể gợi nhắc câu chuyện về tình người sâu nặng. Nước từ những hồ ấy thấm vào mạch đất, để dưới bao la mây trời, cây chè chắt gạn tinh túy từ đất, kết hợp với khí trời trong lành, hiến dâng cho con người thứ trà khi tra vào ấm có vị cốm thơm của lúa nếp mùa tháng Mười, rót ra chén mang màu xanh sóng sánh của ngọc lam. Đặt chớm môi, người thưởng trà cảm nhận vị chát, đắng theo đầu lưỡi vào huyết quản, rồi dư vị ngọt ngào lan tỏa trở ra. Nghệ nhân trà Mông Đông Vũ, chủ nhân của hàng trăm bộ ấm trà thuộc nhiều niên đại khác nhau, nói tâm đắc: Cái hay của trà nằm ở sự chuyển biến về chất. Vị chát không phải điểm kết thúc, mà mở đường cho vị ngọt. Người thưởng trà càng nhẩn nha, càng cảm nhận rõ hương, sắc và vị của chén trà. Đó là một nét đẹp văn hóa ẩm thực trà. Cũng bởi thứ trà thơm ngon thuộc diện “đệ nhất” cả nước, người Thái Nguyên luôn tự hào về cây chè quê hương. Dù đi tới chân trời, góc bể, người Thái Nguyên thường mang theo ấm trà để đãi đằng bạn tứ phương. Trong những cuộc gặp gỡ, chén trà thường xuất hiện trước cả câu chuyện. Khi nước vừa rót, người ta dễ mở lòng hơn. Một câu chuyện quê hương có thể bắt đầu từ hương trà, một kỷ niệm đẹp đời người cũng có thể sẻ chia khi vị chát đắng bắt đầu chuyển dần sang hậu ngọt. Trải bao phen “vật đổi sao dời”, người Thái Nguyên vẫn gắn bó với cây chè như bầu bạn tri âm, tri kỷ. Cả những lúc kinh tế khó khăn, cư dân vùng chè vẫn bươn bả trong mưa nắng. Vạt áo lau vội giọt mồ hôi, môi vội cười để giấu vào trong nỗi niềm cơm áo. Bởi người dân vùng chè đều hiểu sâu sắc rằng, cây chè không đơn thuần là thức uống, mà chất chứa trong đó một nét đẹp văn hóa, tinh hoa dân tộc. Những giá trị ấy có thể chưa diễn tả được thành lời, nhưng cách uống trà đã trở thành một nghi lễ văn hóa nhẹ nhàng trong gia đình và xã hội. Du khách tìm hiểu quy trình sản xuất chè tại Hợp tác xã Chè La Bằng, xã La Bằng. Ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, chia sẻ: Cách pha trà, cách mời trà, cách nhận chén trà và cách trò chuyện bên ấm trà đều thể hiện phép ứng xử. Bởi thế, trà trở thành một phương tiện để con người biểu đạt sự tôn trọng, hiếu khách và tình cảm dành cho nhau. Trong Trà đạo Việt, chữ Đạo được hiểu là con đường, là phong cách uống trà của người Việt. Đạo trà Việt Nam thể hiện lòng mến khách, mến chủ của người Việt. Trong đời sống thường nhật, chén trà là đầu câu chuyện, là sự khởi đầu cho những cuộc giao kèo, ước hẹn, là cái cớ để người ta gần gũi nhau hơn. Vậy nên, cả một dòng chảy lịch sử của vùng đất nửa đồng, nửa núi Thái Nguyên còn đọng lại trong chén trà sóng sánh xanh. Ngay tại Không gian văn hóa Trà Tân Cương hiện đang lưu giữ những bộ ấm, chén, bình trà có niên đại hàng trăm năm, với đường nét hoa văn tinh xảo. Nhìn vào đó có thể thấy, từ hàng trăm năm trước, uống trà đã là một nghệ thuật văn hóa. Nông sản chè và giá trị văn hóa Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, những chính sách mở cửa, phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa đã tạo điều kiện để cây chè phát huy giá trị kinh tế. Từ những năm 1990, cây chè ngày càng được quan tâm đầu tư. Nhiều diện tích đất đồi hoang hóa, đất trồng cây có hiệu quả thấp được chuyển đổi sang trồng chè. Bà Trần Thị Tuyết, Giám đốc HTX Tuyết Hương, xóm Na Long, xã Đồng Hỷ, cho biết: Tại Thái Nguyên, cây chè đã khẳng định được vị trí quan trọng trong đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Những đồi chè phủ xanh một vùng đất đã mang lại việc làm, thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động. Nhưng giá trị của cây chè không dừng ở sản lượng hay giá bán. Điều làm nên sức sống lâu dài của sản phẩm chè chính là những giá trị văn hóa được tích lũy, trao truyền qua nhiều đời. Chợ chè, một nét văn hóa gắn bó với đời sống và nghề chè của người dân Thái Nguyên. Ở đất Thái Nguyên, trồng chè có thể giúp người nông dân giảm nghèo bền vững, nhiều người làm giàu. Bởi chè là một thức uống quan trọng trong đời sống vật chất, tinh thần của nhiều quốc gia trên thế giới. Cũng vì thế mà qua hàng trăm năm, cho dù xã hội có nhiều biến chuyển, trong trà vẫn bao chứa nét văn hóa tinh hoa. Sử sách còn ghi, thời nhà Nguyễn, các hoàng đế cho cung nữ chèo thuyền trên hồ sen, hứng từng giọt nước trời đọng lại trên lá để đun nước pha trà. Các vị hoàng đế nhà Nguyễn đã đưa văn hóa trà Việt Nam đạt đỉnh tinh hoa văn hóa ẩm thực trà. Sau này, người trồng chè ở Thái Nguyên cũng như trên cả nước còn ướp chè với hoa sen, hoa ngâu, hoa nhài… gọi là chè sen, chè ngâu, chè nhài. Chè được ướp với hoa gì thì tên sản phẩm chè gắn với loại hoa đó. Nhưng vẫn chung một ý tưởng là đưa sản vật của thiên nhiên vào chén trà và nâng giá trị của cây chè bằng bàn tay, sự tinh tế của con người. Đó cũng là quá trình biến đổi một sản phẩm nông nghiệp thành sản phẩm văn hóa. Chén trà góp phần gắn kết những cuộc gặp gỡ, giao tiếp hằng ngày. Chuyện về chè và trà, ông Trịnh Quang Dũng, nhà nghiên cứu văn hóa, Phó Ban Bảo tồn phát triển Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam, chia sẻ: Văn hóa trà là thứ không dễ cân đong, đo đếm. Nó hiện diện trong những điều bình dị, được trao truyền qua nhiều thế hệ và âm thầm tạo nên giá trị cho sản phẩm. Khi sản phẩm chè được đặt trong không gian văn hóa, giá trị ấy được mở rộng hơn rất nhiều. Bởi trong mỗi chén trà được gói ghém một vùng đất, tình người và dòng chảy lịch sử địa phương. Văn hóa trà vì thế có thể xem là giá trị “vô hình”, nhưng lại hiện diện trong đời sống hằng ngày. Một gia đình có việc hiếu, hỷ đều cần có ấm trà làm đầu câu chuyện. Chén trà vừa rót ra cũng là lúc lời được mở dễ dàng. Văn hóa hiện diện ngay trong chén trà, thể hiện rõ cách ứng xử của người mời trà và người thưởng trà. Văn hóa trà là giá trị phi vật thể, một nét đẹp đạt tới chiều sâu của văn hóa. Ông Nguyễn Xuân Thủy, hộ trồng chè giỏi ở xóm Đông Thắng, xã Dân Tiến nói với chúng tôi: Giữa những bộn bề, vài phút bên ấm trà tạo ra khoảng lặng để con người lắng nghe nhau. Có những cuộc trò chuyện tưởng như khó bắt đầu, đôi khi lại được hóa giải bằng chén trà ấm nóng… Chính đặc tính ấy khiến văn hóa trà trở thành một dạng giá trị đặc biệt. Đó là giá trị ở khả năng kết nối, qua đó làm tăng giá trị thương mại cho cây chè và tạo ra bản sắc cho sản phẩm. Để nâng cao giá trị cây chè, cùng với việc quan tâm nâng cao năng suất, chất lượng và thương hiệu, người trồng chè Thái Nguyên luôn coi trọng gìn giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa đã làm nên danh tiếng “đệ nhất danh trà”. Cây chè có thể được trồng ở nhiều nơi, nhưng không phải vùng chè nào cũng tạo dựng được một câu chuyện văn hóa đủ sức sống. Câu chuyện ấy mang hương, vị một vùng chè lan tỏa, bay xa, để mỗi chén trà không chỉ là sản phẩm của đất đai và bàn tay lao động, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, văn hóa và tình người của xứ Trà.
Ban tổ chức Xem tiếp
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13